TỪ ÔNG VUA DONUT BỖNG CHỐC TRỞ THÀNH KẺ KHÔNG NHÀ

(Tiếng sáo Trương Chi hắt hiu qua vùng Las Vegas)

Ngoài hàng hiên của một mobile home ( nhà lưu động ), người đàn ông Cam Bốt 65 tuổi, từng có thời là triệu phú – ông vua donut ( bánh tiêu ) được người dân Cam Bốt nể trọng, nay trở thành kẻ vô gia cư nằm co ro, buồn bã.

Tên cúng cơm của ông là Bun Ted Ngoy. Sự nghiệp và tình ái của ông ta như một chuyện phim diễm lệ.

Ông xuất thân từ một gia đình bần cố nông, sinh ra tại một làng quê, gần biên giới Campuchia – Thái Lan. Ông nội là người Hoa. Năm 1967, ông được mẹ gửi đi học ở thủ đô Nam Vang. Tại đó, ông yêu say đắm một công nương xinh đẹp, kiêu sa trong một gia đình hoàng tộc. Cha cô là một viên chức cao cấp. Anh rể là Cảnh Sát Trưởng từng nắm quyền Tổng Thống Cam Bốt trong một thời gian ngắn.

Tên cô gái là Suganthini Khoeun. Cha mẹ cô mong muốn cô lập gia đình với người chồng quyền thế tương xứng.

Ở tuổi trăng tròn, cô không có bạn để nói chuyện. Đời sống của cô bị cấm đoán nhiều thứ. Cô bị giam lỏng trong cung điện nguy nga tràn ngập gia nhân và người thân giám sát.

Ông Bun Ted Ngoy ở trọ trên một căn gác rách nát cách nhà cô không xa. Ông tuyệt vọng trong mối tình đơn phương. Chỉ nghĩ đến cô gái thôi cậu học sinh nghèo cũng không đủ tư cách chứ gì được làm quen. Nhưng một đêm nọ, ông nghĩ ra một cách là ông trèo lên nóc nhà để ngồi thổi sáo. Tiếng sáo buồn réo rắt thấm thía như tiếng sáo Trương Chi. Giữa đêm thanh vắng, hàng xóm nghe tiếng sáo du dương trầm bỗng u tịch như tiếng tỉ tê của một chàng thanh niên si tình.

Hai mẹ con cô gái nghe được tiếng sáo. Người mẹ nói: “Đó là tiếng lòng của một người con trai đang tương tư.”

Hàng đêm như vậy, ông đều thổi sáo, hy vọng một ngày nào đó cô gái để ý đến ông. Một ngày nọ ông bạo dạn viết lá thư ngắn khẩn khoản nhờ gia nhân của cô trao thư. Tuần sau thì cô gái phúc đáp. Từ đó hai người bí mật trao đổi thư từ cho nhau. Ông ngỏ lời đến thăm cô. Cô trả lời không thể vì nhà nàng đầy lính canh và chó dữ.

Vào một đêm mưa tầm tã, bầu trời Nam Vang u ám đen nghịt, ông trèo lên cây dừa sát bờ tường nhà cô gái, trườn qua kẽm gai để nhảy vào. Người ông đẫm ướt nước mưa và máu vì bị cứa bởi những vòng kẽm gai. Ông rón rén tìm phòng cô.  Ông linh cảm căn phòng hé cửa là phòng của cô. Quả đúng. Cô gái mở cửa, hoảng hốt nhìn người khách lạ, nhưng vẫn đồng ý cho vào phòng. Và ông đã ở đó 45 ngày. Mỗi lần gia nhân vào phòng dọn dẹp thì ông trốn dưới gầm giường.

Mỗi đêm xuống , ông cõng cô trèo qua cây dừa để xuống đường. Hai người dạo phố Nam Vang bằng chiếc xe gắn máy cho đến gần sáng mới trở lại phòng.

Một đêm xanh chuốt lọc, dưới ánh trăng ngà họ quỳ xuống và cầu nguyện cao xanh chứng giám. Cả hai cắt tay nhỏ những giọt máu xuống ly nước lạnh rồi uống vào như một lời thề mãi mãi bên nhau.

Bất thần, một ngày kia cha mẹ cô khám phá. Họ đuổi ông ra. Họ đe dọa ông, và xếp đặt cho ông một buổi gặp mặt những người thân trong gia đình buộc ông ngụy tạo những lời xấu xa để cô gái quên ông.

Thoạt đầu. Ông nói ông không hề yêu cô gái. Ông lường gạt cô… Tới đó… ông rút dao đâm vào người, máu chảy lênh láng. Ông khóc, ông thét lên: “ Làm sao tôi có thể nói những điều giả dối được.” Rồi ông ngất đi.

Cha mẹ cô gọi xe cấp cứu đưa ông vào bệnh viện.

Còn cô thì bị giam giữ trong phòng nhiều ngày. Cô uống thuốc ngủ để

tự tử. May mắn là cô chỉ hôn mê.

Khi cả hai bình phục, xúc động trước mối tình của họ nên cha mẹ của cô gái đã chấp thuận cho họ thành hôn.

Chiến tranh xảy ra vào năm 1970, ông Bun Ted Ngoy tham gia vào quân đội, được người anh cột chèo nâng đỡ, đưa lên cấp bậc cao và làm Lãnh Sự tại Thái Lan .

Năm 1975 quân đội Pol Pot và Khmer Đỏ nắm chính quyền. Nạn diệt chủng xảy ra. Ông đưa vợ và ba đứa con nhỏ sang Mỹ.

Gia đình ông không có một đồng xu dính túi. Ông làm nghề lau chùi trong một nhà thờ tại thành phố Tustin, miền nam Cali, và làm thêm ở cây xăng, cạnh một tiệm bán donut. Hàng đêm ông nhìn những người khách hàng đến và đi. Ông mong muốn làm thương mại. Ông gặp người chủ tiệm đang  lúc cần người quản lý. Sau một thời gian huấn nghệ, ông được người chủ giao cho trông nom tiệm Winchell’s Donuts tại thành phố Newport Beach, miền nam Cali. Vợ chồng ông và những người thân thích cùng làm việc, mỗi ngày 17 tiếng. Cả năm trời thì ông dành dụm được một số tiền.

Ông mua lại tiệm Christy’s Doughnuts của vợ chồng người Mỹ về hưu đang làm ăn thua lỗ. Nhưng từ khi ông làm chủ thì tiệm này phát triển không ngừng. Ông mở ra nhiều tiệm nữa cũng với tên Christy’s Doughnuts ở mỗi thành phố khác nhau.

Sau 5 tiệm tự làm chủ thì ông thấy mệt mỏi. Ông cho rằng cách làm chủ, làm giàu như vậy chưa hay lắm. Ông nảy sinh ra sáng kiến là huấn luyện những người Cam Bốt mới định cư tại Mỹ làm donut. Vừa giúp được họ, vừa giảm được chi phí lao động.

Ông mở thêm nhiều tiệm và giao cho những người đồng hương quản lý hay hùn hạp. Quan niệm của ông : “Tôi vui vẻ. Họ vui vẻ”.

Ông đi khắp Cali để mở tiệm. Ông đỡ đầu và dạy cho nhiều người Cam Bốt làm donut, Ông giúp đỡ cho hàng ngàn người Cam Bốt thoát khỏi gánh nặng trợ cấp của chính phủ.

Thương hiệu của ông nhanh chóng lan rộng khắp nơi. 40, 50, 60 tiệm? Ông đếm không xuể. Có nhiều cửa tiệm ông cho thuê hay giao khoán chỉ bằng một cái bắt tay. Không cần giấy tờ gì cả nhưng họ luôn luôn sòng phẳng.

          Giữa thập niên 1980, ông trở thành triệu phú. Ông được mọi người nể trọng, nhất là người Cam Bốt rất tôn sùng ông. Năm 1985, vợ chồng ông vào quốc tịch Mỹ, ông đổi tên là Ted, vợ ông đổi tên là Christy. Lúc đó, gia đình ông đã có một ngôi nhà trên 700 m2 và 3 chiếc xe hơi loại đắt tiền. Hàng năm gia đình ông đều sang Âu Châu  du lịch.

          Ông tham gia vào đảng Cộng Hoà và vận động tài chánh cho cựu Tổng Thống George H.W Bush khi ra tranh cử. Ông quan hệ mật thiết với cựu Tổng Thống Regan và Nixon.

Mô hình làm donut của ông được người Cam Bốt học theo. Đầu thập niên 1990, thống kê tại Cali đã có 2,400 tiệm donuts do người Cam Bốt làm chủ.      Công lớn của ông là đã gián tiếp giúp chính phủ Hoa Kỳ bớt đi gánh nặng trợ cấp cho người Cam Bốt.

Ông nói: “Mọi người đã tìm đến mỏ vàng”. Mặc dù, sự thành công vượt bực của ông như thế, nhưng đôi lúc ông cảm thấy vô vị, tẻ nhạt. Ông nói: “Không chính trị, không tôn giáo, làm việc, làm việc. Chỉ tiền, donuts, ngủ”.

Ông muốn tìm đến một cảm giác mạnh.

Cảm nhận niềm đam mê trước đây, gia đình ông đi Las Vegas lần đầu vào năm 1977. Họ xem danh ca Elvis Presley trình diễn, còn ông thì chơi vài ván xì lát cho vui.

Mấy năm sau, ông trở lại Las Vegas xem show Tom Jones, Dianna Ross và Wayne Newton, cùng lúc đó ông đánh bài lớn và nhiều hơn.

Các sòng bài Caesars  Palace, MGM Grand, The Mirage đón tiếp ông vua donut rất nồng hậu. Họ cung phụng ông đủ thứ. Nào phòng ở sang trọng, thức ăn hảo hạng, vé máy bay, vé ca nhạc …Tất cả đều thượng thặng. Ngược lại ông đã tốn hàng chục ngàn đô cho sòng bài.

Ông nói: “ Las Vegas là một điều mới mẻ, bên cạnh tiền và donut”.

Vợ ông rất ghét tính cờ bạc của chồng. Bà khám phá ông thua bài rất nhiều, từ đó họ gây gỗ liên miên. Nhiều lần bà tha thứ khi ông hứa sẽ bỏ. Nhưng rồi tính nào tật nấy ông vẫn chơi bài. Bà nói: “Tôi đã tin vào lời hứa của ông cả ngàn lần”.

Ông lén vợ lên Las Vegas, nhiều khi cả tuần chưa về.  Bà lái xe, chở đứa con út tìm ông từ sòng bài này đến sòng bài nọ. Ông còn giả chữ ký của vợ để ký chi phiếu. Ông mượn tiền của các người thuê tiệm và hùn hạp với ông làm donut.  Ông mượn nhiều đến nỗi phải cấn luôn tiệm.

Ông tâm sự: “ Khi ngồi vào canh bạc ta thấy bị kích động, niềm đam mê rạo rực như có ma lực cuốn hút không thể cưỡng nổi…”.

Tin đồn bắt đầu lan rộng, người Cam Bốt từng chịu ơn và nhờ vả ông bắt đầu xa lánh vì sợ bị mượn tiền. Ông theo học chương trình cai bài. Ông khóc. Ông thề thốt nhưng vẫn bị thần đỏ đen cám dỗ. Quả là: “Chơi tiên giỡn tiền”.

Ông còn chơi cá độ đá banh, bóng bầu dục, cá ngựa. Nhiều chủ nhật ông thua cả 50 ngàn đô.

Năm 1990 do tác hại của cờ bạc, ông lên Washington DC để vào chùa đi tu. Cạo đầu, mặc áo cà sa, ông tu tâm trọn tháng.  Sau đó ông còn bay sang một ngôi chùa nhỏ ở miền quê Thái Lan. Sáng sáng ôm bình bát đi khất thực với những nhà sư khác trên những khúc đường sỏi đá làm bàn chân ông rướm máu. Ông bật khóc thảm thương.

Làm thầy tu cũng không giúp ông được điều gì. Tiếng tụng niệm và gõ mõ cũng không đưa ông ra khỏi vòng trần tục. Phật cũng không cứu rỗi được ông. Những ngọn đèn hoa đăng ở Las Vegas khiêu gợi biết chừng nào. Cái âm thanh, cái màu sắc bén nhạy nửa vui nửa buồn hấp dẫn ông cực độ.  Ông trở lại Nam Cali trong niềm đam mê ngút tận. Con ma cờ bạc trong người ông nhảy múa tứ tung.

Đầu năm 1993, Cam Bốt tổ chức bầu cử, nhà nước kêu gọi công dân của họ ở nước ngoài về tham chánh. Ông là một trong những người về ứng cử. Tài sản của ông lúc đó gần như tiêu tan.

Trở về Cam Bốt ông lập ra Đảng Cộng Hòa. Ông tin sẽ tạo cơ hội cho nước nhà phát triển kinh tế và hưng thịnh. Ông cũng hy vọng khi trở thành nhân vật lớn ông sẽ rời xa bài bạc vì không ai bỏ phiếu cho một người ghiền bài.

Đảng của ông thảm bại cả hai cuộc bầu cử vào Quốc Hội năm 1993 và 1998, nhưng Thủ Tướng Hunsen vẫn mời ông làm cố vấn cao cấp về thương mại và nông nghiệp.

Từ ảnh hưởng thân cận của ông với Đảng Cộng Hoà, ông đã thành công trong việc vận động Hoa Kỳ ban qui chế Tối Huệ Quốc cho Cam Bốt vào năm 1995, giúp cho kỹ nghệ may mặc Campuchia phát triển nhanh.

Năm 1999 vợ ông trở về Cali để dự sinh nhật đứa cháu ngoại thì ông đưa về một thiếu nữ trẻ sống trong nhà. Vợ ông cho đó là một sự phản bội cuối cùng. Bà ly dị và không trở lại Cam Bốt nữa.

Bất ngờ, năm 2002 ông rời chính trường khi chống lại hai người đồng minh lớn là Bộ Trưởng Thương mại và Chủ Tịch Phòng Thương Mại. Trong một cuộc họp báo, ông tuyên bố giải tán Đảng và tố cáo chính quyền tham nhũng. Một ngày sau ông trở lại Los Angeles, bỏ lại bà vợ mới và hai đứa con thơ.

Ông nghĩ, đây là lần cuối cùng ông chuộc lại lỗi lầm.

Ông vua donut một thời nay đến phi trường Los chỉ có 50 đô.

Ông trở lại với đồng hương. Trong khi đó 30 tiệm donuts của người vợ cũ và hàng trăm tiệm khác mà trước đây ông tạo dựng vẫn vươn lên không ngừng, đến độ tại Cali bất cứ tiệm donut nào cũng do người Cam Bốt làm chủ.

Không một người nào đến để cứu giúp ông. Ông than thở: “Tôi dạy cho họ, chia xẻ tình thương với họ bằng con tim - trí óc. Nhưng bây giờ. Họ đâu hết rồi?”

Giờ thì ông đã kiểm soát được lý trí, nhưng còn đồng xu nào để thử. Hiện

ông sống  nhờ vào những đồng tiền lẻ của những người bạn. Ông từ chối làm gác dan vì không còn sức đứng mỗi ngày 8 tiếng. Ông học địa ốc nhưng không nhớ gì cả.

Ông đổi sang theo đạo Tin Lành. Ông cầu xin Thiên Chúa cứu giúp ông. Mỗi buổi chiều xuống, ông ngồi trầm tư đọc Thánh Kinh. Khuôn mặt ông trông sầu thảm, nước mắt ông như chực trào ra.

Một tín hữu Hội Thánh cho ông tá túc ở mái hiên bên ngoài mobile home của bà. Ông thu xếp như một chỗ che thân.  Gia tài còn lại của ông là mấy cái áo và vài cái quần máng trên giây phơi đồ.

Ông tin tưởng sự đau khổ của ông là do Thượng Đế trừng phạt vì ông đã phản bội lại lời thề từ trong trái tim nhỏ máu với cô gái năm nào dưới ánh trăng rằm tại Nam Vang.

Bà Christy Ngoy- vợ cũ của ông giờ làm chủ một nhà hàng Peru tại thành phố Irvine, bang Cali. Người con trai làm cố vấn tài chánh, người nữa làm computer. Còn cô con gái làm chủ tiệm Hamburger ở quận Cam.

Bà Christy nói: “ Đã có lần tôi tưởng tôi chết nếu chuyện gì xảy ra cho anh ấy. Nhưng cuộc tình lãng mạn đó như một chuyện tiểu thuyết giờ đã quá xa, dường như là của một người khác. Người đàn ông lạ đột nhập vào phòng ngủ của tôi cách đây 35 năm là một người xa lạ với tôi rồi.”

Ông Ted Ngoy cũng trở thành xa lạ với chính ông ta. Ông nói: “Bây giờ tôi không biết tôi là ai? Ông nói: Ted, mày là ai? Tôi cũng không biết.

Đỗ Vẫn Trọn

( Phỏng dịch theo bài viết LA Times )