ÐỖ VẪN TRỌN VÀ, THI PHẨM SẮP RA ÐỜI

     Tùy cảm quan và tùy môi trường tiếp xúc của từng cá nhân mà, mỗi người, dường có riêng cho mình, một xác định về chỗ đứng của nhà văn Đỗ Vẫn Trọn, tác giả của những tập truyện được nhiều người biết như Nỗi Niềm Mang Theo, Mưa Phố Núi, Vết Tràm, hoặc Tôi Về, Trên Những Dặm Gai Đâm... Có người ghi nhận rằng Đỗ Vẫn Trọn là một trong vài nhân vật tiên phong, khai phá nền sinh hoạt báo chí, truyền thông, tại miền Bắc tiểu bang California, tự những năm đầu thập niên 80. Có người muốn nhìn Đỗ Vẫn Trọn như một nhà tổ chức thành công với những hội diễn nhiều ngàn người tham dự cũng từ những năm đầu thập niên 80, ở thành phố San Jose...

     Đối với văn giới, đa số nhìn Đỗ Vẫn Trọn, như một nhà văn, vì dấu ấn đầu tiên, anh để lại, ngay tự bước chân lưu vong thứ nhất, khi mới dạt trôi vào phần đất tự do này, cách đây hơn hai mươi năm, là một tùy bút viết về Mẹ Mà, đài phát thanh BBC đã chọn đọc, gửi về thính giả của họ, ở Việt Nam.

     Nhưng, gần đây, với những bài thơ ngắn những bài thơ đi ra từ đời thường, từ vốn sống dữ dội ghềnh thác, một số người cầm bút hải ngoại, lại muốn nhìn Đỗ Vẫn Trọn, như một nhà thơ Một nhà thơ với nhiều rung cảm, hình ảnh so sánh và, liên tưởng bất ngờ.

     Thí dụ, một đoạn thơ sau đây, trích từ bài An Nhiên Đỗ Vẫn Trọn viết ...Đêm ngủ muộn tôi nghe côn trùng thở / rất hân hoan vỗ đắp tấm chăn mềm / bầy thú dữ rời xa nhân thế / tôi hồn nhiên lấy lá phủ thân mình... Đêm mật ngọt kết giao cùng đất lỡ / khép hành trình ửng phấn bình minh / dẫu tàng cây là bạn ngã bên đường / đâu dừng lại nơi chốn nào đã đến / tuyệt nhiên kia chấm điểm cuộc đời / tôi bão táp của một hôm yên ắng / có chi cùng rất đỗi an nhiên...

     Không biết có phải vì thi ca đang là một thứ ngậm mặt trời giữa ngực (*) của con người đa năng, đa dạng này hay không mà, mới đây, nhà văn Đỗ Vẫn Trọn cho biết, Tuyển tập Thơ Đỗ Vẫn Trọn, sẽ ra đời trong năm nay. Tuy nhiên nếu văn xuôi của Đỗ Vẫn Trọn còn trong vòng tranh biện của nhiều người cầm bút; thì, với thi ca Đỗ Vẫn Trọn, đa số người đọc cũn gnhư người viết, đã... gặp nhau.

     Một nhà thơ ở miền nam tiểu bang California, sau một thời gian dài, dõi theo lộ trình chữ nghĩa của nhà văn Đỗ Vẫn Trọn; đã đi đến kết luận: Tôi nghĩ, tương lai xa, có thể thơ của Đỗ Vẫn Trọn sẽ được nhiều người nhớ, nhắc, như trường hợp của nhà văn Mai Thảo, nơi những ngày cuối đời ông vậy.

Hồ Huấn Cao
 

(Bản tin VHNT / VOA, văn học nghệ thuật của đài VOA)
 

Vết Tràm, Tác phẩm nên đọc

Lê Văn (cựu chủ biên chương trình Việt ngữ đài phát thanh Hoa Kỳ - VOA)

Vết Tràm, một trong những truyện xuất sắc của nhà văn Đỗ Vẫn Trọn được tuyển chọn đăng trong “Tuyển Tập Truyện Hay Hải Ngoại” vào năm 1987, mà theo một số nhà phê bình thì đó là một truyện tiêu biểu cho một giai đoạn văn học Việt, nơi xứ người.

Cốt chuyện, mô tả lại thảm cảnh của những thuyền nhân vượt biển, những người đàn bà bị hãm hiếp, bức tử trên biển Đông.

Những năm gần đây, danh từ thuyền nhân, bộ nhân đã dần dần bị chìm vào quên lãng. Đại dương là một nấm mồ vĩ đại. Rừng sâu đã lấp vùi hàng vạn người, vật vờ những bóng ma hờn tủi.  Cái bóng của đau thương, tưởng đã phai mờ, nhưng sự thực nó vẫn còn in hằn trên mặt sóng, trong tâm trạng của cả một lớp người.

Tác giả như một nhân chứng sống chứng kiến cảnh bi thương của người con gái tuổi mười sáu. Cô bị đói/ khát/ hãm hiếp. Chết đi sống lại nhiều lần để rồi mang thai một hài nhi mà cha của bé là một tên hải tặc hung dữ, tàn bạo. Chín tháng cưu mang, nhiều lần cô muốn vứt bỏ sợi dây oan nghiệt này. Nhưng không. Cô vẫn nâng niu đứa bé. Vì nó là con của cô. Cho dù nó mang một chứng tích đau thương nào, thì nó vẫn là con của cô, mãi mãi là con của cô. Cô gái quả có một nghị lực phi thường. Mười sáu tuổi cô đã nhận bao nhiêu thảm kịch. Mười sáu tuổi cô đã là một người mẹ Việt Nam bất hạnh nhưng đáng kính.

Vết Tràm, từ giòng đầu đến đoạn kết là một câu chuyện đầy xúc động được diễn tả bằng những lời văn thật thiết tha như phát xuất tự đáy lòng của nhân vật chính:

“Tôi cầu xin, tôi được thiếp đi, mê đi với Minh bên cạnh mà chẳng khi nào được. Tôi chỉ nhớ là mình đã nghiến răng chịu đựng, rồi mê, rồi thiếp, rồi lại co quắp với cơn đau rất nhiều lần. Cuối cùng, vẫn là hình ảnh bi thương như một khúc phim được ráp nối. Giờ tôi đã nghe rõ từng hồi chuông dồn dập. Nó không ngân nga, thánh thót, trong những ngày đại lễ mà thúc hối như hồi chuông tiễn biệt. Từng đoàn người hàng một thất thểu trèo lên con dốc cao, theo sau những chiếc băng ca được phủ vải trắng. Tiếng đọc kinh không còn nữa, mà người ta tru lên, kẻ khóc, người gào, chấn động cả một vùng đảo. Âm thanh thảm khốc ào ra như những mảnh thủy tinh cuốn xô vào thân thể, ghim sâu vào đầu óc. Tôi thấy như mình không thở được. Kéo mảnh vải phủ mặt ra cho tôi – Tôi ú ớ trong khi đoàn người vẫn vô tình vật vã phía sau.

Đọc truyện Đỗ Vẫn Trọn, người ta có cảm tưởng như nhìn thấy cả một màu xanh trùng trùng của biển khơi vô tận, mà những bọt sóng hãi hùng còn ghi lại trong ký ức của tác giả.

Biển, là giòng suy nghĩ thăm thẳm, bát ngát trong cõi viết Đỗ Vẫn Trọn.

Lê Văn